عسلویه، روستای ناشناخته و گمنام دیروز و قلب تپنده صنعت و اقتصاد امروز کشور، ‏به‌لطف ذخایر عظیم نفت، گاز وطرح‌های پتروشیمی حوزه پیرامونش در مجامع بزرگ ‏اقتصادی و صنعتی دنیا آوازه جهانی گرفته و از وزن و اعتبار ویژه‌ای برخوردار شده ‏است. ‏
پروژه پارس جنوبی با 28 فاز پالایشگاه گازی،25پالایشگاه پتروشیمی و چندین طرح ‏ال‌ان جی با اعتبار بیش از50 میلیارد دلار در عسلویه استان بوشهر باعث شده تا این ‏پروژه بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری ملی محسوب می‌شود. ‏
هر چند تاکنون تنها پنج فاز از مجموع طرح‌های یادشده به بهره‌برداری رسیده است اما ‏شتاب اجرای طرح‌های صنعتی در عسلویه باعث شده تا از این منطقه به عنوان پایتخت ‏اقتصادی کشور یاد شود. ‏
به ‌اعتقاد کارشناسان و صاحب‌نظران، عسلویه زمینه‌ای برای حضور و هم‌گرایی اقوام ‏مختلف ایرانی شده ‌است تا با تعامل منطقی درجهت رشد، توسعه و بالندگی ایران ‏اسلامی کمر همت بندند. ‏
آنان می‌گویند: «عسلویه و پارس جنوبی دارای فرصت‌ها و قابلیت‌هایی است که اگر به ‏آنها توجه نشود، به تهدید تبدیل خواهد شد.» ‏
استان بوشهر که بعد از تهران دومین استان در زمینه پذیرش تعدد اتباع خارجی است ‏بخش عمده حضور چندین هزار تبعه کشورهای خارجی را مرهون طرح‌های نفت وگاز ‏در عسلویه است. ‏
با توجه به مشترک بودن میدان گازی پارس جنوبی با کشور قطر لزوم تسریع در ‏برداشت سهم گاز جمهوری اسلامی ایران باعث شد تا برای حفظ و بهره‌برداری از این ‏میدان، طرح‌ها با شتاب اجرا شود. ‏
عدم همخوانی راه‌های ارتباطی، منابع و زیرساخت‌های توسعه‌ای از جمله برق، آب، ‏تلفن، خدمات درمانی، مراکز آموزشی، فرهنگی و مراکز رفاهی موجود در مناطق ‏هم‌جوار با طرح‌های توسعه‌ای پارس جنوبی از جمله مشکلاتی‌ است که هر چند در ‏چند سال اخیر با اقدامات انجام شده شاخص‌های توسعه‌ای آنها بهبود یافته اما با ‏استانداردها فاصله زیادی دارد. ‏
حضور 65هزار نفر نیروی شاغل در پارس جنوبی که عمده آنها در قالب طرح‌های ‏اقماری حداقل14روز و تا 21روز در هر ماه در این منطقه اقامت اجباری دارند از یک ‏سو، کمبود امکانات مناسب از سوی دیگر باعث شده تا ملاحظات خاص نیروی انسانی ‏در این منطقه پررنگ‌تر جلوه کند. ‏
این درحالی است که سازمان حفاظت محیط زیست استان بوشهر نیز در مورد ضرورت ‏حفظ محیط زیست در پارس جنوبی همواره هشدار داده است. ‏
با این وجود بدون شک پارس جنوبی نماد و تبلور عزم، اراده و دانش متخصصان ایرانی ‏است که در قالب همدلی و مشارکت جدی، جهانیان را به حیرت واداشته است. ‏
انجام بسیاری از کارهای تخصصی طرح‌های پارس جنوبی به دست متخصصان داخلی ‏علاوه‌ بر جلوگیری از خروج میلیاردها دلار منابع ارزی از کشور زمینه‌ساز استقلال و ‏خودکفایی کشور شده‌ است که باید همت و اراده دست‌اندرکاران را ستود. ‏
پارس جنوبی موهبتی است که باید قدر آن را دانست. متولیان و دست‌اندرکاران این ‏بخش باید با برنامه‌ریزی مناسب زمینه سرمایه‌گذاری در بخش‌های پایین‌دستی را در ‏پارس جنوبی فراهم کنند تا بعد از پایان ذخایر این میدان مشترک که متولیان حداکثر ‏عمر آن را50 سال برآورد کرده‌اند، بتواند قدرت چانه‌زنی جمهوری اسلامی ایران را از ‏طریق صادرات محصولات صنعتی در عرصه‌ دیپلماسی افزایش دهد. ‏
بر همین اساس دومین همایش ملی توسعه دانایی محور استان بوشهر با عنوان عسلویه ‏فرصت‌ها و تهدیدها با هدف شناسایی و تبیین نقش و جایگاه عسلویه در اقتصاد ملی و ‏توسعه دانایی محور استان بوشهر، شناسایی فرصت‌ها، تهدیدها و پیامدهای تحولات ‏صنعتی عسلویه، ارائه راهکارهای مناسب به منظور بهره‌مندی استان بوشهر از ‏پتانسیل‌ها و توانمندی‌های عسلویه با حضور شماری‌ از اندیشمندان و صاحب‌نظران ‏علوم اجتماعی و اقتصادی در بوشهر برپا شد. ‏

اجرای طرح آمایش، توسعه بوشهر را تسریع می‌کند
معاون استاندار و رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان بوشهر در این همایش ‏گفت: «استان بوشهر از پتانسیل‌های لازم برای توسعه متکی بر منابع طبیعی برخوردار ‏است اما از طریق برگزاری همایش توسعه دانایی محور در جست‌وجوی یافتن مسیر ‏توسعه متکی بر دانایی است.» ‏
رسول زارعی افزود: «وجود میدان‌های نفتی در فلات قاره و خشکی و میدان‌های بزرگ ‏گاز طبیعی، اهمیت ویژه‌ای در سطح ملی و بین‌المللی به استان بوشهر بخشیده ‌است ‏که برنامه‌ریزی برای استفاده بهینه ‌از این قابلیت‌ها ضروری ‌است.» ‏
وی اظهار داشت: «به رغم این که ده‌ها طرح در زمینه صنایع نفت، گاز و پتروشیمی در ‏استان بوشهر در دست اجراست اما عملکرد این فعالیت‌ها بیشتر جنبه ملی دارد که باید ‏با اتخاذ راهکارهای مناسب زمینه بهره‌مندی اقتصاد استان بوشهر از این بخش مهم ‏افزایش یابد.» ‏
معاون استاندار بوشهر افزود: «برای تسریع در روند توسعه استان بوشهر باید مصوبه ‏هیات وزیران در خصوص طرح آمایش نواحی تاثیرپذیر از حوزه گازی پارس جنوبی ‏وگازرسانی به شهرها، صنایع بزرگ و شهرک‌‌ها و نواحی صنعتی این استان اجرایی ‏شود.» ‏
زارعی گفت: «در بخش صنعت نیز زمینه‌سازی برای ایجاد صنایع پتروشیمی و صنایع ‏‏‌پایین‌دستی آن، صنایع انرژی‌بر از قبیل فولاد و آلومنیوم، ایجاد شهرک‌های صنعتی ‏تخصصی متناسب با قابلیت‌های توسعه استان بوشهر و احداث پارک تکنولوژی با تاکید ‏بر صنایع شیمیایی، گاز و پتروشیمی باید در دستور کار قرار گیرد.» ‏

محرومیت بوشهر به هیچ وجه جایز نیست
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی نیز در این همایش، عسلویه را یک ‏پدیده منحصر به فرد در کشور ارزیابی کرد و گفت: «به رغم ظرفیت 9درصد گاز دنیا ‏در پارس جنوبی، دسترسی به دریا به عنوان یک قابلیت اقتصادی وقابلیت‌های مختلف ‏اقتصادی و کشاورزی، استان بوشهر همچنان محروم است.» ‏
محمد خوش‌چهره‌ افزود: «با توجه به هم‌جواری استان بوشهر با کشورهای حوزه خلیج ‏فارس از لحاظ امنیتی نیز محروم بودن این استان با قابلیت‌های متعدد جایز نیست و ‏باید تبعیض‌های موجود که منجر به نابسامانی در بخش‌ها می‌شود از طریق ‏تصمیم‌گیری صحیح برطرف شود.» ‏
وی گفت: «جای تاسف است که گاز استان بوشهر به دورترین نقاط کشور ارسال شده ‏است اما مرکز این استان هنوز از بهره‌مندی آن محروم باشد.» ‏
خوش‌چهره افزود: «نحوه سرمایه‌گذاری و برداشت از ذخایر میدان مشترک گازی پارس ‏جنوبی بین جمهوری اسلامی ایران و کشور قطر دارای اشکالاتی است.» ‏
وی گفت: «سود واقعی ذخایر این میدان نصیب دو کشور بهره‌بردار نمی‌شود بلکه ‏کشورهایی که ‌این محصولات را خریداری می‌کنند سود واقعی آن را به یغما می‌برند.» ‏
این استاد دانشگاه ‌افزود: «باید با دیپلماسی فعال و به کارگیری حقوق بین‌الملل در ‏خصوص چگونگی بهره‌برداری از این ذخایر برنامه‌ریزی شود.» ‏
خوش‌چهره گفت: «هم‌اینک برای اجرای برخی از طرح‌های پارس جنوبی از طریق ‏خشک کردن دریا، زمین استحصال می‌شود که این اقدام با توجه به اراضی مناسب ‏هم‌جوار این طرح صحیح نیست.» ‏

حمایت وزارت نفت از توسعه زیرساخت‌ها
مدیرعامل شرکت نفت وگاز پارس نیز گفت: «باید با استفاده از ذخایر و بهره‌برداری از ‏میدان‌های گازی سواحل جنوب کشور توسعه یابد.» ‏
مهندس اکبر ترکان افزود: «بر همین اساس علاوه بر طرح توسعه پارس جنوبی با اعتبار ‏بیش از 41 میلیارد دلار زمینه توسعه میدان‌های گازی پارس شمالی، گلشن و فردوس ‏فراهم خواهد شد.» ‏
وی گفت: «وزارت نفت همگام با اجرای طرح پارس جنوبی حمایت‌های خوبی نیز برای ‏توسعه زیرساخت‌های حمل و نقل استان بوشهر از جمله بزرگراه چغادک ـ کنگان انجام ‏داده است.» ‏
یکی از اعضای هیات علمی مجتمع آموزش جهاد کشاورزی استان بوشهر نیز گفت: ‏‏«سواحل دریا از اکوسیستم‌های مهم زیست محیطی است که مهمترین گام در حفاظت ‏از این اکوسیستم‌ها جلوگیری از تخریب سواحل است.» ‏
عباسقلی دهقانی افزود: «عسلویه در سواحل شمالی خلیج فارس واقع شده ‌است که ‏یکی از مناطق ارزشمند زیست محیطی ‌است که شامل اکوسیستم جنگل‌های حرا و ‏سواحل صخره‌ای و مرجانی است که باارزش‌ترین اکوسیستم‌ها از نظر تولیدات آبی و ‏تنوع گونه‌ای محسوب می‌شود.» ‏
وی اظهارداشت: «فرایند استفاده ‌از آب دریا برای خنک‌سازی دستگاه‌ها و تاسیسات ‏پارس جنوبی که مقدار قابل‌توجهی آب با دمای بالا به دریا بازگردانده می‌شود با افزایش ‏دما در سواحل اثرات سوء زیستی بر آبزیان خواهد داشت.» ‏
دهقانی گفت: «خلیج فارس علاوه بر ارزش زیستی یکی از منابع بسیار با اهمیت غذایی ‏وزمینه‌ساز توسعه اقتصادی جنوب کشور است و بر همین اساس توسعه پایدار که بیانگر ‏حفظ ذخایر و منابع هم‌زمان با توسعه است باید در این منطقه مورد توجه قرار گیرد.» ‏

خلاقیت و تحرک لازمه اقتصاد دانایی محور
دبیرکمیته علمی همایش ملی توسعه دانایی محور استان بوشهر نیزگفت: «نقش شگرف ‏و محوری عسلویه به عنوان منطقه انرژی پارس با حدود 9درصد ذخایر گازی جهان ‏جایگاه ویژه‌ای به این بخش از میهن در توسعه ملی داده‌است.» ‏
دکتر خداکرم سلیمی‌فرد افزود: «با توجه به ‌این که سده بیست و یکم، سده فرصت‌ها و ‏چالش‌هاست دگرگونی‌های شگرف رخ داده در سال‌های پایانی سده پیشین و در آغاز ‏این سده، کشورها را با چینش دیگری از اقتصاد روبه‌رو ساخته است که توجه به آن ‏یک فرصت و بی‌توجهی نیز موجب تهدید خواهد شد.» ‏
وی اظهارداشت: «بر همین اساس پایه اقتصاد دانایی محور، تاکید بر خلاقیت، نوآوری، ‏تحرک و پویایی هدفمند و برنامه‌ریزی شده است.»‏
سلیمی فرد اظهار امیدواری کرد: «این همایش گامی موثر در بهره‌گیری کشور و به ‏خصوص استان بوشهر از فرصت‌های به دست آمده در فرایند توسعه پایدار مبتنی بر ‏دانایی باشد و به ‌زودی این استان شاهد رشد و شکوفایی شایسته خود باشد.» ‏

توسعه پایدار برای بهره‌مندی نسل‌های آتی
مدیر عامل سازمان منطقه ویژه‌ اقتصادی انرژی پارس گفت: «پارس جنوبی علاوه بر ‏ایجاد اشتغال و کارگاه تربیت نیروهای متخصص، باعث توانمندی‌ اقتصادی جمهوری ‏اسلامی شده و به پشتوانه خوبی برای قدرت ملی در دیپلماسی بین‌المللی تبدیل ‏شده‌است.» ‏
دکتر سید عبدالجلیل رضوی افزود: «بر اساس افق برنامه ‌طرح توسعه‌ای پارس جنوبی ‏تا 5 سال آینده 200 هزار فرصت شغلی و یک میلیون نفر نیز نیروهای سکونت‌گاهی ‏در این منطقه مستقر می‌شوند.» ‏
رضوی افزود: «اگر تولیدات و ذخایر پارس جنوبی خام فروشی شود یک هزار میلیارد ‏دلار برای کشور درآمد خواهد داشت اما با کامل کردن چرخه تولید و عدم خام فروشی ‏این رقم به دو هزار و100 میلیارد دلار خواهد رسید.»‏
این مقام مسوول یادآور شد: «افق توسعه در پارس جنوبی سقف50 ساله دارد و با توجه ‏به مشخص بودن سقف زمانی اتمام مخازن این میدان باید به گونه‌ای در زمینه ‏زیرساخت‌ها سرمایه‌گذاری شود که نسل آینده بدون اتکا به نفت و گاز نیز بتواند از این ‏سرمایه‌گذاری استفاده کند.» ‏وی گفت: «ایجاد و توسعه صنایع الکترونیکی، توسعه صنعت توریسم، ایجاد صنایع ‏پایین‌دستی و تاسیس دانشگاه‌های بین‌المللی می‌تواند چشم‌انداز روشنی برای آیندگان ‏در منطقه پارس جنوبی ایجاد کند.» ‏
رضوی‌ اضافه ‌کرد: «صنایع نفت و گاز باید به عنوان موهبتی ‌برای شکل دادن ‏زیرساخت‌ها مورد استفاده قرار گیرد.» ‏
وی‌گفت: «اگر انرژی‌های نو جایگزین سوخت موجود شود شانس کشورهای مشابه ایران ‏که‌ از ذخایر عظیم نفت وگاز برخوردار هستند در رقابت‌های اقتصادی بین‌المللی کاهش ‏خواهد یافت.» ‏
رضوی افزود: «جمهوری اسلامی ایران می‌تواند با استفاده از فرصتی همچون پارس ‏جنوبی به یکی از بزرگ‌ترین مراکز متعدد خدماتی منطقه خلیج فارس تبدیل شود.» ‏
وی اظهار داشت: «بر اساس مصوبه هیات دولت سه شهرک مهم انرژی‌بر تا پایان برنامه ‏چهارم توسعه با حجم سرمایه‌گذاری130میلیارد دلار در زمینه تاسیسات زیربناهای ‏اساسی در بخش‌های فولاد، آلومنیوم، صنایع سنگین و خودروسازی‌ در حوزه نفوذ ‏پارس جنوبی و پارس شمالی احداث خواهد شد.» ‏
وی گفت: «قطعا اگر تعامل منطقی با پارس جنوبی ایجاد نشود و از این فرصت در ‏راستای تقویت زیرساخت‌ها و ابعاد مختلف توسعه استفاده نشود به جای بهره‌مندی ‏مشکلات مختلفی در پی خواهد داشت.» ‏

مراقبت‌های بالینی برای حفظ محیط زیست
کارشناس سازمان نظام مهندسی کشاورزی استان بوشهر نیز معتقد است با توجه به ‏این که سواحل جنوبی استان بوشهردر کنگان و عسلویه زیستگاه لاک‌پشت‌های نادر ‏است در چند سال اخیر از طریق دخالت انسانی بر اکوسیستم‌های طبیعی سواحل، ورود ‏مواد سمی و آلاینده‌های شیمیایی به آب‌ها و تخریب سواحل باعث افزایش تلفات این ‏گونه‌های جانوری شده‌است.» ‏
سمیرا مبارکی افزود: «وجود مواد سمی وآلاینده‌ها باعث بروز انواع بیماری‌های ‏ویروسی، قارچی، انگلی و میکروبی در لاک‌پشت‌ها در جنوب استان بوشهر شده‌ است ‏که با توجه به شناسایی بیماری در مراحل اولیه، باید با مراقبت‌های بالینی و اتخاذ ‏راهکارهای معالجه از یک فاجعه زیست محیطی جلوگیری کرد.»‏

ضرورت تصفیه پساب در منطقه ویژه
یک کارشناس ارشد منابع آب نیز گفت: «میزان آب در کشور ایران در طول سالیان ‏اخیر به طور مستمر رو به کاهش بوده‌ است طوری که سرانه آب از پنج هزار متر مکعب ‏در دهه30 به حدود دو هزار متر مکعب در شرایط حاضر رسیده است و در صورت تداوم ‏روند کنونی به کمتر از هزار متر مکعب در سال1400 شمسی خواهد رسید.» ‏
محمد هادی روحیان افزود: «استفاده از آ‌ب‌های نامتعارف که هم‌اکنون بر اساس ‏معیارهای موجود جزء آب‌های مصرفی در برنامه‌ریزی آبیاری لحاظ نمی‌شود می‌تواند به ‏عنوان یک منبع جدید آب برای مصارف کشاورزی و فضای سبز مناطق مختلف به ‏خصوص مناطق صنعتی که نیاز جدی به توسعه فضای سبز است مورد استفاده قرار ‏گیرد.» ‏
وی یادآورشد: «75 درصد آب مصرفی شهرها به فاضلاب تبدیل می‌شود که ‌استفاده ‏حجم عظیم ‌آب مورد مصرفی در پارس جنوبی در قالب استفاده مجدد از پساب ‏فاضلاب تصفیه شده در این منطقه ضروری است.» ‏

مدیریت خردمندانه شرط اصلی توسعه
دومین همایش ملی «توسعه دانایی محور استان بوشهر» با بازدید شرکت‌کنندگان در ‏این همایش از تاسیسات پارس جنوبی پایان یافت. ‏
شرکت‌کنندگان در این همایش روز پنجشنبه با حضور در منطقه ویژه اقتصادی انرژی ‏پارس، از پالایشگاه گازی فازهای 2و 3 طرح‌های سایت پتروشیمی، مجتمع بندری ‏بین‌المللی خلیج فارس و محل احداث پالایشگاه گازی فازهای 7 ، 6 و8 پارس جنوبی ‏بازدید کردند. ‏
‏«رحیم قاسمیه» دبیر این همایش در عسلویه به خبرنگاران گفت: «از مجموع84 ‏مقاله‌ای که به دبیرخانه همایش ارسال شد،30 مقاله توسط کمیته علمی همایش ‏بررسی و برای چاپ برگزیده شد. ‏
وی افزود: «9 مقاله نیز در این همایش به صورت سخنرانی ارایه شد.» ‏
قاسمیه «ایجاد بستری مناسب برای بیان نظرات» و «بررسی فرصت‌ها و توجه به کار ‏کارشناسی قبل از عمل» را از دستاوردهای مهم این همایش عنوان کرد و گفت: «در ‏این همایش تاکید شد که در راه توسعه، نباید به منابع طبیعی قابل استحصال تکیه ‏کنیم.» ‏
رئیس دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خلیج فارس افزود: «اگر مدیریت ‏خردمندانه نداشته باشیم، وجود11درصد ذخایر نفتی و9 درصد ذخایر گازی جهان در ‏حوزه خلیج فارس نمی‌تواند دلیلی برای توسعه باشد.» ‏
وی اظهار داشت: «در این همایش تاکید شد که مدیر باید آن اندازه خردمند باشد که ‏هر چه را در زمینه آموزش نیروی انسانی توانمند به کار گیرد، نوعی سرمایه‌گذاری ‏تلقی کند و نه هزینه.» ‏