ایسنا - محمود خاقانی کارشناس نفت و گاز بین‌الملل با اعلام خبر کشف یک میدان جدید توسط شرکت لوک‌اویل روسیه در شمال دریای خزر، اظهار کرد: روسیه از زمانی‌که از وجود منابع نفتی یا گازی در منطقه شمالی دریای خزر (بخش روسی) اطمینان حاصل کرده، در رابطه با رژیم حقوقی دریای خزر موافق تقسیم کف دریا شده است.


آذربایجان و ترکمنستان تنها تولیدکنندگان نفت خام در دریای خزر

وی درباره سابقه تولید نفت در حوزه دریای خزر، افزود: به جز میدان شاه دنیز که در سال‌های اخیر توسعه پیدا کرده و از آن گاز به دست آمده است، باقی میدان‌ها در زمان اتحادیه جماهیر شوروی نیز تولید داشته‌اند. برای نمونه، آذربایجان روزانه حدود750 هزار بشکه نفت از میادین ACG (آذری، چراغ، گونشلی) برداشت می‌کند که احتمالا تا سال 2010 به یک میلیون بشکه در روز خواهد رسید.

در این زمینه میدان شاه دنیز حدود 2.5 میلیارد بشکه میعانات گازی، 14 تا 22.1 تریلیون فوت مکعب (معادل 0.4 تا 0.63 تریلیون مترمکعب) گاز دارد که قرار است از امسال تولیداتش شروع شود؛ شرکت نیکو نیز 10 درصد از سهام این میدان را دارد.

وی افزود: کنسرسیوم شرکت BP در آذربایجان سرمایه‌گذاری کرده که در این زمینه ترمینال نفتی سنگه چال نیز تقریبا آماده بهره‌برداری کامل است و با راه‌اندازی کامل آن گاز شاه دنیز به آنجا منتقل، میعانات گازی آن جدا‌سازی و به همراه نفت سایر میادین، از طریق خط لوله BTC (باکو ـ‌ تفلیس ـ جیهان) به شرق دریای مدیترانه صادر می‌شود.

این کارشناس بین المللی نفت و گاز در خصوص تولیدات کشور قزاقستان از دریای خزر توضیح داد: میدان نفتی کشگان قزاقستان بزرگ‌ترین میدانی است که در 30 سال گذشته کشف شده است، ولی به دلیل اختلافات موجود بین سهامداران کنسرسیوم توسعه آن بر سر راه صادراتی نفت خام و گاز همراه آن که هنوز موفق به حل آن‌ها نشده‌اند؛ با وجودی که قرار بود تولید این میدان از سال 2005 آغاز شود به سال 2008 عقب افتاده و هم اکنون نیز برخی کارشناسان از تاخیر مجدد در برداشت آن تا سال‌های 2010 و 2011 خبر می‌دهند، به همین دلیل قزاقستان نیز فعلا تولیدی در آب‌های دریای خزر ندارد.

گفتنی است،‌ میدان کشگان در آب‌های کم عمق شمال دریای خزر، بزرگترین میدان نفتی بوده که در 30 سال گذشته کشف شده و مجموع ذخایر آن هفت تا 13 میلیارد بشکه نفت خام تخمین زده شده است؛ درجه API نفت خام این میدان حدود 45 است.

وی به تولید حدود 30 هزار بشکه‌ای نفت از میدان نفتی چیلکن ترکمنستان اشاره و یادآوری کرد: شرکت اماراتی دراگون موفق به توسعه و برداشت نفت از این میدان شده است که پیش‌بینی می‌شود در آینده قادر به تولید بیشتر از میدان چیلکن باشند. بنابراین مشاهده می‌شود که تنها تولیدکنندگان نفت خام در دریای خزر دو کشور آذربایجان و ترکمنستان هستند.


عمق زیاد آب، مشکل اصلی در توسعه خزر جنوبی

به گفته خاقانی، عمیق بودن آب دریای خزر در منطقه ایران که حدود 800 تا هزار متر است، بزرگ‌ترین مشکل ایران در بهره‌برداری از میادین نفت و گاز خزرجنوبی است. در این راستا ساخت سکوی حفاری نیمه شناور ایران ـ البرز برای حفاری این منطقه از پنج سال‌ پیش آغاز شده که ابتدا قرار بود در 30 تیر 85 تحویل دهند که پس از تاخیر‌های مکرر و طبق آخرین اطلاعات به مهر 86 موکول شده است. علاوه بر آن تاکنون شناور‌های پشتیبانی آن کامل نشده‌اند ولی پیمانکار(شرکت صدرا) اعلام کرده که بیش از 98 درصد سکو تکمیل شده است.

به گزارش ایسنا، او با تاکید بر این‌که درحال حاضر صنایع نفت و گاز جهان با کمبود مهندس و نیروی متخصص با تجربه به‌ویژه برای اکتشاف و تولید در آب‌های عمیق مواجه هستند، تصریح کرد: به همین دلیل صنعت نفت ایران که متاسفانه در این زمینه تجربه زیادی ندارد برای انجام عملیات حفاری خزر با شرکت پترو براس برزیل در حال مذاکره است.

وی همچنین تعداد کم نفتکش‌های فعال در دریای خزر را مشکل این حوزه دریایی دانست و خاطرنشان کرد: نفتکش‌های موجود قدیمی‌و فرسوده هستند در این خصوص جمهوری قزاقستان یک شرکت نفتکش جدید تشکیل داده است. همچنین آذربایجان چند فروند نفتکش جدید 12 هزار تنی تهیه و در خزر فعال کرده است، ولی مشکل ما در ایران این است که بندر نکا از نظر تاسیسات و آبخور به گونه‌ای است که نفتکش‌های 12 هزار تنی امکان پهلوگیری ندارند؛ به همین دلیل تمهیداتی در دست بررسی است تا از طریق عملیات کشتی به کشتی، نفت خام آن‌ها منتقل و در نهایت تخلیه شود.

به گفته این کارشناس، چنین تمهیداتی آزمایش شده است، ولی مساله این است که صنعت نفت ما در این بخش به دلیل محدودیت‌های موجود در سازمان بنادر و کشتیرانی با مشکل مواجه است که امیدواریم با همکاری سازمان‌های مرتبط برطرف شود.


انتقال حدود 15 هزاربشکه نفت خام قزاقستان به پالایشگاه تهران از طریق راه‌آهن

کارشناس بین المللی نفت وگاز با بیان این‌که روزانه درمجموع حدود 150 هزار بشکه نفت خام برای سوآپ وارد بندر نکا می‌شود، تشریح کرد: حدود 40 هزار بشکه نفت خام از ترکمنستان، 90 هزار بشکه نفت خام میادین خشکی قزاقستان از طریق بندر آکتائو و حدود 15 هزار بشکه نفت خام روسیه به بندر آستارا خان و از آنجا توسط نفت‌کش به بندر نکا منتقل می‌شود؛ همچنین روزانه 10 تا 15 هزار بشکه نفت خام قزاقستان از طریق مخزن‌های راه‌آهن به پالایشگاه تهران منتقل می‌شود.

وی در ادامه گفت: در حال توسعه بندرنکا که با امکانات کنونی برای دریافت 200 هزار بشکه نفت خام در روزاست،‌ هستیم و امیدواریم با نهایی شدن طرح‌های دردست اجرا توان معاوضه نفت خام از طریق این بندر به 370 تا 500 هزار بشکه در روز برسد.


اجرایی شدن برنامه ساخت نفتکش‌های 63 هزارتنی در بندر نکا

کارشناس بین‌المللی نفت و گاز کشور به برنامه ساخت خط لوله 700 کیلومتری میدان کشگان به بندر کریک در قزاقستان اشاره و تصریح کرد: این بندر در 80 کیلومتر، جنوب بندر آکتائو است که به دلیل داشتن آب‌های عمیق، آبخور آن نیز عمق زیاد دارد و می‌تواند کشتی‌های 63 هزار تنی را بارگیری کند. از سوی دیگر ابتکار شرکت ملی نفتکش ایران در ساخت کشتی‌های 63 هزار تنی (حدود 370 هزار بشکه) در بندر نکا مورد توجه سهامداران کنسرسیوم کشگان قرار گرفت. به همین دلیل در حال حاضر بحث ساخت خط لوله زیر دریایی به طول 17 کیلومتر در آب‌های عمیق مطرح است تا با تکمیل پروژه احداث خطوط لوله دریایی از سامانه SAL ؛ (Single Anchor loading) به مخازن نفتی ساحلی که در بندر نکا مطرح است، کشتی‌ها بتوانند آنجا تخلیه و بارگیری کنند.

وی با اشاره به ساخت اولین نفتکش 63 هزار تنی در بندر نکا، در خصوص همکاری نزدیک ساخت نفتکش‌ها و مراحل تولید در بندر کشگان گفت: باید برنامه این دو پروژه هماهنگ باشد؛ زیرا اگر نفتکش‌ها ساخته شوند ولی نفتی در کشگان موجود نباشد این نفتکش‌ها به دلیل بزرگی در خزر محصور می‌شوند.