فارس - 13 سال پیش یعنی در سال 1994 سه کشور ایران، هند و پاکستان توافق کردند تا خط لوله انتقال گاز ایران به هند از طریق خاک پاکستان که «خط لوله صلح» نام گرفت، احداث شود.
هزینه اجرای این طرح که در برآورد اولیه حدود چهار میلیارد دلار اعلام شده بود در برآورد بعدی 7 میلیارد دلار ذکر شد به دلیل روابط نامساعد سیاسی هند و پاکستان این توافقنامه نتوانست شکل عملی به خود بگیرد تا اینکه سه سال پیش پس از بهبود روابط هند و پاکستان تلاش برای اجرایی کردن این توافقنامه آغاز شد.
خط لوله انتقال گاز مایع طبیعی ایران به هند (خط لوله صلح) 2700 کیلومتر طول دارد و قرار است در فاز اول روزانه 60 میلیون متر مکعب گاز طبیعی انتقال دهد و تا 150 میلیون متر مکعب قابل افزایش خواهد بود.
گاز ایران از پارس جنوبی از طریق این خط به هند انتقال می‌یابد و خط لوله هفتم سراسری که مسئولیت انتقال گاز از عسلویه به چابهار برای صادرات گاز را بر عهده دارد انتقال دهنده گاز به شبه قاره هند می‌باشد.
هند که از جمله کشورهای در حال توسعه می‌باشد با وجود دارا بودن تکنولوژی هسته‌ای نیاز روز افزون به انرژی به ویژه گاز دارد. این کشور همچنین تاسیسات LNG و تبدیل گاز مایع به گاز طبیعی و امکان تامین گاز مورد نیاز خود از طریق LNG را دارد اما پاکستان از این جهت وابسته به هند است.
طبق گفته وزیر نفت هم اکنون 50 درصد احداث خط لوله در ایران انجام شده و بر اساس برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته ظرفیت این خط لوله به 150 میلیون متر مکعب در فاز بعدی افزایش خواهد یافت.
همچنین بر اساس توافق صورت گرفته بین هند و پاکستان قرار است هند مبلغی برای انتقال گاز از طریق پاکستان به این کشور بپردازد و حدود 1050 کیلومتر این خط از ایران عبور می‌کند و 1000 کیلومتر از پاکستان و 600 کیلومتر از هند خواهد گذشت.

***توافق نهایی ایران ، هند و پاکستان بر سر خط لوله صلح

تاکنون به دلیل شرایط سیاسی منطقه و بین‌المللی ایران مذاکرات زیادی درباره توافق‌ اولیه «خط لوله صلح» صورت گرفته اما از پیشرفت کندی برقرار بوده است تا اینکه دور ششم گفت و گوهای از چند روز قبل در دهلی نو شروع و طبق اظهارات وزیر نفت هند مذاکرات به پیشرفت چشمگیری دست یافته است که همین موضوع با بازتاب بین المللی گسترده و و بعضا با واکنش مواحه گردید.
حجت‌الله غنیمی فرد که مسئولیت گروه مذاکره خط لوله صلح را برعهده دارد از نزدیک شدن سه کشور ایران و هند و پاکستان به توافق نهایی مذاکرات خبر داده است.
همچنین کارشناسان بازرگانی و مالی در حال بررسی ابعاد این توافقنامه هستند و قرار است کارشناسان ایران و پاکستان ماه آینده به دهلی نو سفر کنند و فرمول قیمت‌گذاری گاز ایران، مسایل مربوط به حمل و نقل و تعرفه ترانزیت گاز را مورد بررسی قرار دهند.
منوچهر متکی وزیر امور خارجه نیز پیش از این دلیل کندی در روند مذاکرات خط لوله صلح را اختلاف بر سر قیمت آن عنوان کرده بود.
برخی از محافل و رسانه‌های هندی چند روز گذشته در جریان مذاکرات دور ششم در دهلی نو از توافق تعیین دوره هفت ساله برای بازبینی قیمت فروش گاز ایران خبر داده بودند که نصرت‌الله سیفی مدیرعامل شرکت ملی صادرات گاز با رد این خبر گفته است؛ ایران به دنبال دوره سه سال بازبینی قیمت فروش گاز در توافق‌ نهایی است که این موضوع در مذاکرات ادامه دارد.

***استقبال بانک جهانی از خط لوله صلح

اردیبهشت ماه سال گذشته نیز معاون بانک جهانی اعلام کرده بود برخلاف مخالفت‌های آمریکا در پروژه انتقال گاز ایران به هند و پاکستانی که به «خط لوله صلح» مشهور است سرمایه‌گذاری کرده و از آن حمایت خواهد کرد. وی گفت تاکنون هیچ درخواست رسمی از سوی سه کشور به بانک جهانی ارایه نشده است.
بانک جهانی معتقد است پروژه انتقال گاز ایران به هند و پاکستان کاملا امکان‌پذیر است و نقش مهمی در تامین امنیت انرژی منطقه خواهد داشت.

***پاکستان پاسدار خط لوله صلح

از آنجائیکه امنیت خط لوله صلح یکی از محورهای مهم مذاکرات قلمداد شده پاکستان تامین امنیت انتقال این خط لوله را تضمین کرده است تا در مناطق قبایلی و سایر مناطق تاسیسات انتقال گاز با تهدیدی امنیتی مواجه نشود زیرا سالیانه میلیون‌ها دلار از محل ترانزیت گاز ایران به هند درآمد کسب خواهد کرد که این مسئله نقش مهمی در توسعه اقتصادی این کشور خواهد داشت.

***تلاش آمریکا برای جلوگیری از ایجاد خط لوله صلح

آمریکا همواره یکی از مخالفان پروژه انتقال گاز ایران به هند به شمار می‌رود به طوری که وزیر امور خارجه آمریکا خواستار قطع همکاری هند با ایران در این پروژه به دلیل برنامه هسته‌ای ایران شده بود. آمریکا از ایجاد صلح میان دهلی نو و اسلام‌آباد با ایجاد این خط حمایت نمی‌کند زیرا به اعتقاد برخی کارشناسان آمریکا از تنش با ایجاد تنش‌های سیاسی از تنش در حوزه انرژی نیز بهره‌برداری می‌کند.
کارشناسان سیاسی و اقتصادی معتقدند اجرای پروژه خط لوله صلح علاوه بر مزایای اقتصادی برای سه کشور در ایجاد صلح و امنیت بین دو کشور هند و پاکستان نقش اساسی ایفا خواهد کرد و حتی از آن به عنوان یک ابزار بزرگ اقتصادی برای توسعه اقتصادی منطقه‌ای یاد کرد‌ه‌اند زیرا در حالی تلاش برای احداث خط لوله گاز از آسیای میانه به هند از طریق پاکستان و افغانستان صورت می‌گیرد که کشورهایی مانند ایران و قطر از صادر‌کنندگان بزرگ گاز به شمار می‌روند و این بیانگر یک رقابت تنگاتنگ اقتصادی منطقه‌ای محسوب می‌شود.

***و در نهایت اینکه

در هر حال در مذاکرات دور ششم خط لوله صلح که در دهلی نو برگزار شد پیشرفت‌های قابل توجهی به دست آمد که امیدواریم هرچه زودتر با توافق نهایی در این زمینه گام بلند دیگری در توسعه اقتصادی کشور برداشته شود.